WSPIERANIE MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W NIEMCZECH WSCHODNICH

System wspierania gospodarki w Niemczech Wschodnich jest bardzo rozbudowany, co wynika z polityki gospodarczej rządu federalnego w stosunku do tej części Niemiec. Obejmuje on z niewielkimi wyjątkami wszystkie dziedziny gospodarki, przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe, wielkie, średnie i małe, a także wiele wolnych zawodów. Programów mających na celu wzrost gospodarczy i zmiany w strukturze gospodarki nowych landów istnieje bardzo wiele. Są one liczone na setki. W systemie tym szczególną wagę przywiązuje się do wspierania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego też mogą one korzystać ze środków wsparcia w najszerszym zakresie. Obecny system wspierania małych i średnich firm powstał po zjednoczeniu Niemiec i rozpoczęciu procesu transformacji w Niemczech Wschodnich. W ciągu 7 lat od zjednoczenia ulegał on pewnym korektom, w obecnej postaci ma on obowiązywać do końca 1998 r. Od 1 stycznia 1999 roku ma on ulec dalszym modyfikacjom.Do małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) w Niemczech zaliczane są następujące przedsiębiorstwa. Małe: w przemyśle firmy zatrudniające do 49 osób i nie przekraczające 2 mln DEM rocznego obrotu, średnie: odpowiednio do 449 osób i 25 mln DEM obrotu. Inne kryteria klasyfikacji obowiązują w rzemiośle, handlu, transporcie oraz usługach i wolnych zawodach. W usługach do małych przedsiębiorstw zalicza się zatrudniające do 2 osób oraz 100 tys. DEM rocznego obrotu, do średnich odpowiednio 49 osób oraz 2 mln obrotu.

W b. NRD MSP było bardzo niewiele. Struktura wielkości przedsiębiorstw była zasadniczo odmienna od tej, którą charakteryzuje się gospodarka zachodnioniemiecka. Na przykład w 1989r. W Niemczech Wschodnich udział przedsiębiorstw z zatrudnieniem poniżej 100 osób wynosił ok. 1%, w tym samym czasie w zachodniej części 17%.

Tymczasem wiadomo, że istnienie silnej grupy tych przedsiębiorstw obok wielkich, pozwala na korzystny podział pracy między nimi, co wpływa pozytywnie na efektywność gospodarowania. W Niemczech Wschodnich ma to ponadto inny ważny aspekt, wynikający z wymogów, które narzuca wprowadzenie gospodarki rynkowej. Jest ona bowiem nierozerwalnie związana z istnieniem prywatnej własności, w tym małych i średnich firm, koniecznością powstania silnej klasy średniej w krajach przechodzących proces transformacji ustrojowej. Ma to doniosłe znaczenie społeczno-polityczne, gdyż warunkuje przebudowę struktury społecznej, odpolityzowanie gospodarki, ułatwia rozwój demokracji.

W Niemczech Wschodnich wspieranie małej i średniej przedsiębiorczości obejmuje szeroki zakres działalności. Obok ułatwionego dostępu do zamówień publicznych korzystają one z kredytów preferencyjnych, subwencji inwestycyjnych, dotacji na zakup maszyn i urządzeń, ulg i zwolnień podatkowych, przyśpieszonej amortyzacji jak też doradztwa gospodarczego, szkoleń, dostarczania informacji oraz pomocy przy wdrażaniu innowacji, wspierania zbytu produkcji w kraju i zagranicą. Należy podkreślić, że w Niemczech Wschodnich szczególnie wspierane są przedsięwzięcia w zakresie poprawy infrastruktury, której znaczenie dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw trudno przecenić.

Wsparcie gospodarcze dla wschodnio-niemieckich przedsiębiorstw jest realizowane za pomocą następujących programów:

• wspierania inwestycji,

• wspierania powstawania nowych przedsiębiorstw tzw. Existenzgründungen (program ten obejmuje wyłącznie Niemcy Wschodnie),

• doradztwa oraz wspierania badań naukowych i rozwojowych,

• wspierania zbytu produktów wschodnioniemie-ckich,

• wspierania ochrony środowiska.

Przewiduje się, że łącznie programy te w 1998r. będą dysponowały środkami w wysokości 9,9 mld DEM, tj. utrzymają się na poziomie ubiegłego roku. (Kontynuacja w następnym numerze)

Bogumiła Brocka-Palacz

Attache handlowy, BerlinOd marca 1997 roku działa w Mielcu Centrum Transferu Technologii (CTT). CTT jest akredytowane przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej w Warszawie przy Agencji Rozwoju Regionalnego "MARR" S.A. w Mielcu (rok założenia - 1991), w ramach programu INCOME. Misją programową Agencji "MARR" jest inicjowanie, organizowanie i wspieranie restrukturyzacji i rozwoju ekonomicznego regionu mieleckiego, oraz promocja jego potencjału w kraju i na świecie. Długofalowym celem programu INCOME jest inspirowanie środowisk naukowo-technicznych do wprowadzania polskiej myśli technicznej do gospodarki poprzez sieć akredytowanych CTT, a instytucji finansowych - do podejmowania ryzyka inwestowania w sektor zaawansowanych technologii. CTT w Mielcu powstało na bazie osiągnięć i doświadczeń Agencji "MARR" i Inkubatora Przedsiębiorczości "IN-MARR" w Mielcu (rok założenia - 1992), który jest wydziałem gospodarczym Agencji i działa aktualnie na obszarze pierwszej w Polsce Specjalnej Strefy Ekonomicznej "EURO-PARK" Mielec (rok założenia - 1995). W Mielcu trwa rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Na bazie WSK "PZL-Mielec" działa kilkanaście spółek powstałych po restrukturyzacji, a 30 inwestorów z różnych branż przemysłu prowadzi na obszarze Strefy własne inwestycje, budując hale i instalacje produkcyjne. Agencja "MARR" realizuje koncepcję utworzenia Inkubatora Nowych Technologii "IN-Tech", łącząc możliwości Inkubatora, CTT i innych instytucji i firm działających w obszarze transferu technologii. Długofalowym celem Agencji "MARR" jest poprzez Inkubator Nowych Technologii, metodą - "krok po kroku" - utworzenie Parku Technologicznego w Mielcu. Został rozpoczęty kilkunastoletni okres jego realizacji, dlatego najlepszy czas na innowacje jest w Mielcu teraz.

Jerzy Bajorek
Dyrektor CTT w Mielcu