MODELE PROCESÓW DECYZYJNYCH

Rozważania o aspektach teoretycznych i praktycznych projektowania systemów decyzyjnych zmierzają ku poszukiwaniu nowych, użytecznych dla praktyków, koncepcji ich konstruowania. Poszukiwanie praktycznych rozwiązań, budowanie heurez, tworzenie inwariantów oraz prostych w użyciu modeli które łatwo jest poddać algorytmizacji może skutecznie poprawić efektywność pracy projektantów i menedżerów. Wymaga to jednak znacznego wysiłku i nie poddaje się żadnym regułom. Projektowanie procesów decyzyjnych powinno być poprzedzone szczegółową analizą struktur informacyjnych, opisujących funkcjonowanie systemów decyzyjnych w kategoriach ich efektywności i racjonalności. Analiza ta powinna prowadzić do uzyskania, w sferze systemów decyzyjnych, tzw. dobrze ustrukturalizowanych problemów projektowych.Modelowanie procesów decyzyjnych może odbywać się za pomocą technik zarządzania informacją odpowiednio dostosowanych do sytuacji decyzyjnych, jakie powstają w trakcie procesu wyznaczania operacyjnych celów działania organizacji na dowolnym szczeblu jej hierarchii. Techniki zarządzania informacją umożliwiają "panowanie" nad dużymi zasobami informacji oraz ich aktywne i ukierunkowane przetwarzanie. Techniki zarządzania informacją pomijają jednakowoż istotne aspekty systemowości samego procesu zarządzania. Jeżeli, mianowicie, interpretować zarządzanie jako definiowanie kolejnych elementów kontinuum, na które składa się cel, w tym ujęciu daje się opisać za pomocą takich atrybutów jak: informacyjność, stabilność, sterowność oraz weryfikowalność. Powyższe stawia przed technikami zarządzania informacją określone wymagania specyfikacyjne. Oczywistym staje się zagadnienie klasyfikacji technik w kontekście ich wykorzystania w różnych sytuacjach decyzyjnych towarzyszących:

1. sytuacjom deterministycznym,

2. sytuacjom losowym,

3. konfliktom lub kryzysom.

Koncepcja asymetrii informacji w procesach decyzyjnych zakłada, że potrzeba podejmowania decyzji jest tym większa, im większa jest asymetria w postrzeganiu otaczającego świata. Asymetria jest czynnikiem ("motorem") działań refleksyjnych. Zasada asymetrii informacji wywodzi się z doświadczeń empirycznych. Dwa obiekty obserwujące świat odwzorowują tylko fragmenty leżące w ograniczonym "polu widzenia", charakterystycznym dla systemów percepcji tych obiektów. Zasada asymetrii sankcjonuje różnorodność informacji, jako ważny element rozpoznawania świata i w konsekwencji budowy adekwatnych modeli zarządzania informacją. Poznanie mechanizmów asymetrycznego postrzegania świata pozwala na zbudowanie tzw. refleksyjnego modelu zarządzania systemem informacji lub systemem informacyjnym. Z działaniem refleksyjnym dwu obiektów mamy do czynienia wtedy, kiedy każdy z nich oddzielnie konstruuje obraz drugiego obiektu w celu, którego nie jest w stanie całkowicie ukryć.

Tadeusz Krupa
Politechnika Warszawska