Pierwsza strona Poprzednia strona Następna strona Ostatnia strona
 

Tymczasowy Komitet Doradczo-Naukowy

VIII Edycja konkursu

System zamówień towarów i usług ONZ

Udział Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Targach Poznańskich

Inwestycje ekologiczne w obszarze ochrony powietrza wg systemu ENETEX GmbH

Pomorskie Centrum Doskonałości Zastosowań Technologii Matematyczno-Informatycznych w Naukach Przyrodniczych

Poszukiwany partner

Poszukiwany inwestor

E4PQ

APE'2004

Regiony wiedzy KnowREG

Social enterprise - spółdzielnia socjalna

Zakład Innowacji i Przedsiębiorczości

Fundusze strukturalneFundusze strukturalne

Usługi konsultingowe

Ekologia i zrównożony rozwój

EuroNach

Działania w 6. Programie Ramowym-IST

Klastry w Polsce - teoria i praktyka

Oprogramowanie ułatwiające współpracę

Zaproszenie do Szanghaju

CONTEC SMART-TECH

Technologie skracające czas

Benchmarking

Energia w Trójkącie Weimarskim

CEC Animal Science

EuroSun2004

 

Stopka

 

Tymczasowy Komitet Doradczo-Naukowy

Tymczasowy Komitet Doradczo-Naukowy (TKDN) został powołany w 1933 r., w okresie narastającego napięcia w Europie, powodującego potrzebę opracowania nowego uzbrojenia i sprzętu wojskowego dla polskiej armii. Była to jedna z pierwszych w Polsce prób instytucjonalnego wykorzystania przez Ministerstwo Spraw Wojskowych środowiska naukowego dla wzmocnienia wojenno-ekonomicznego potencjału kraju. Do udziału w TKDN zaproszono profesorów: Janusza Groszkowskiego, Maksymiliana Hubera, Stanisława Pawłowskiego, Mieczysława Pożaryskiego, Antoniego Romana, Bohdana Stefanowskiego, Wojciecha Świętosławskiego, Czesława Witoszyńskiego, Mieczysława Wolfkego oraz w 1936 r. Kazimierza Smoleńskiego. Pracami TKDN kierował prof. W. Świętosławski, a po powołaniu go na stanowisko ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego w grudniu 1936 r. - prof. Bohdan Stefanowski. Przy doborze kandydatów brano pod uwagę nie tylko wiedzę fachową, lecz także stosunek do spraw bezpieczeństwa i niepodległości kraju. Członkowie TKDN składali przysięgę według specjalnej roty; jedynie Wódz Naczelny mógł udzielić od niej zwolnienia. Oficerami łącznikowymi z ramienia Ministerstwa Spraw Wojskowych zostali mianowani: płk dr med. Zagrodzki, ppłk inż. Stanisław Witkowski, który był szefem Biura Przemysłu Wojennego i brał udział w obradach jak członek TKDN, oraz ppłk dypl. Leopold Gebel, zastępca szefa biura administracji armii, który w TKDN był sekretarzem. Protokoły posiedzeń sporządzane przez sekretarza, otrzymywał do wiadomości Oddział II Sztabu Głównego (na ręce zastępcy - płk. dypl. Ciastonia). Zebrania odbywały się zwykle w Warszawie, w gmachu Instytutu Aerodynamicznego przy ul. 6 Sierpnia 50 (obecnie Nowowiejska 24) w godzinach popołudniowych. Częstość spotkań - co dwa tygodnie (w żaden sposób nie gratyfikowanych) świadczy o wielkim zaangażowaniu członków zespołu w pracę TKDN. Z zachowanych w Centralnym Archiwum Wojskowym materiałów można sporządzić wykaz prac wykonanych przez TKDN. Na jego podstawie daje się ustalić, jakie zagadnienia były rozpatrywane. Najważniejszymi z nich były:

  • węgiel aktywny (wykaz stwierdza, że problem został rozwiązany);

  • rakiety (prowadzono prace i doświadczenia z modelami, stwierdzono, że już latają);

  • torf jako źródło energii (problem teoretycznie rozwiązano, próby były w toku, na wykorzystanie torfowisk potrzebne były kredyty);

  • paliwa zastępcze (problem teoretycznie rozwiązano, w wojsku prowadzono badania m.in. nad benzynami, mieszankami i olejami);

  • samochód parowy jako wóz bojowy i ciągnik (miał być zakupiony model do zapoznania się z konstrukcją);

  • chłodnictwo (oceniono, że jest to zagadnienie o wadze państwowej);

  • kauczuk syntetyczny erytrenowy (problem został rozwiązany - w latach 1934-1935 wybudowano instalację doświadczalną w Chemicznym Instytucie Badawczym; wyprodukowano tkaniny gumowe, obcasy, uszczelki do hamulców Westinghouse'a, części twarzowe masek przeciwgazowych, węże gumowe oraz opony rowerowe i samochodowe. Próbna opona po przejechaniu 17,5 tys. km była w bardzo dobrym stanie);

  • zatrzymywanie silników na odległość (badania teoretyczne bez wyników praktycznych);

  • promienie śmierci (badania teoretyczne bez wyników praktycznych);

  • fale ultrakrótkie (badania teoretyczne bez wyników praktycznych);

  • farby fosforyzujące (problem został rozwiązany, a wyniki przedstawiono Instytutowi Technicznemu Intendentury);

  • zagadnienie płyt pancernych (zostało rozwiązane, otrzymane płyty okazały się lepsze od angielskich);

  • usunięcie hałasu z silników (prace w toku);

  • rudy magnezowe w rej. góry Czyczyn (wykonano dalsze badania oraz wiercenia, prace przebiegały powoli wobec bardzo trudnego dostępu do złóż);

  • środki tamujące krwotoki (zagadnienie teoretycznie rozwiązano. Departament Zdrowia Ministerstwa Spraw Wojskowych zwlekał z odpowiedzią);

  • produkcja sztucznego włókna (zostało rozwiązane, fabryka w Tomaszowie podjęła szeroką produkcję, wytwarzając 6 mieszanek, w których było 25% domieszki ciętego włókna);

  • obrona przeciwlotnicza wytwórni wojskowych (zagadnienie pozostało otwarte, a prace były w toku);

  • karabin elektryczny (znajdował się - jak określono - w próbach realnych, opracowano model i oceniano, że jest możliwośc jego pozytywnego wykorzystania);

  • bomby zapalające (małe bomby - 0,5-1 kg - zostały opracowane i wykonane, większe także opracowano, jednakże nie można ich było wykonać, bo brakowało decyzji dotyczących typowych rozmiarów bomb zapalających);

  • urządzenia przeciwpożarowe (problem w badaniu i opracowaniu);

  • szkolnictwo specjalne i zawodowe (prace w toku, chodziło o takie ukierunkowanie programów szkół zawodowych, by były one przydatne także dla wojska);

  • sztuczne wytwarzanie wzruszeń psychicznych, takich jak: panika, strach czy entuzjazm (problem w toku studiów).

Zwraca uwagę zakres tematów. Wydaje się, iż wpływ na to miała praktyka lat 1933-1936, gdy członkowie TKDN mogli wnosić pod obrady wszystkie tematy, które ich interesowały.

Jak można wnioskować z zachowanego sprawozdania z działalności za lata 1936-37 praca TKDN w tym okresie miała nieco inny charakter niż w latach poprzednich. Otrzymał on od instytucji wojskowych bardzo wiele zagadnień do rozważenia, wyjaśnienia czy rozwiązania. Daje się wyróżnić trzy główne grupy zagadnień:

  • zagadnienia naukowo-techniczne (studia nad optyką, podczerwienią, akustyką techniczną, pociskami rakietowymi, benzyną syntetyczną, zastosowaniem wodoru do celów wojennych, przebijaniem pancerzy przez pociski);

  • przygotowanie pracowników naukowych i technicznych do prac związanych z obroną kraju;

  • sprawy mobilizacyjno-przemysłowe (m.in. przechowywanie węgla, zaopatrzenie w energię przemysłu wojennego, użycie materiałów zastępczych i doświadczalnych w dziedzinach mających ścisły związek z zaopatrzeniem wojsk w wyroby przemysłowe i materiały pędne, przystąpienie do produkcji turbin parowych, wyrób kauczuku syntetycznego, węglowodorów aromatycznych itd.).

Tymczasowy Komitet udzielał także informacji Ministerstwu Spraw Wojskowych dotyczących zmian w nowoczesnej technice przydatnych do celów wojskowych. Analizowano również zgłoszone pomysły techniczne, opiniowano propozycje, jakie instytucjom wojskowym zgłaszali wynalazcy, udzielano konkretnych odpowiedzi na wszelkie pytania. Członkowie TKDN zwiedzali także wiele placówek naukowo-technicznych pracujących dla potrzeb wojska.

Pod koniec 1938 r. działalność TKDN zmalała. Pod naporem bieżących wydarzeń naukowcy koncentrowali się na finalizowaniu prowadzonych prac. Zebrania odbywały się coraz rzadziej.

Zainteresowanych działalnością TKDN odsyłam do książki Marka Jabłonowskiego "Wobec zagrożenia wojny", Oficyna Wydawnicza ASPRA 2001.

Maciej Bossak, PW